การจัดตั้งธุรกิจ

1. ขั้นตอนการจัดตั้งบริษัท

การยื่นขอจดทะเบียนเป็นบริษัทต่างประเทศ

ก่อนจะดำเนินการยื่นขอจดทะเบียน ผู้ประกอบการต้องแต่งตั้งตัวแทนท้องถิ่นอายุเกิน 18 ปีขึ้นไป เพื่อดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการบริษัทหรือเลขานุการบริษัทขึ้นอยู่กับรูปแบบบริษัท และเจ้าหน้าที่ดูแลด้านภาษีอากร หรืออาจจัดหาที่ปรึกษาด้านกฎหมายท้องถิ่น เพื่อให้คำแนะนำต่าง ๆ ผู้ประกอบการสามารถมอบอำนาจให้ตัวแทนท้องถิ่น หรือสำนักงานกฎหมายท้องถิ่นดำเนินการยื่นขอจดทะเบียนแทน หรือสามารถยื่นด้วยตนเอง โดยมีขั้นตอนดำเนินการ ดังนี้

ขั้นตอนที่ 1
ตรวจสอบชื่อที่จะใช้จดทะเบียนบริษัทออนไลน์ได้ที่ www.asic.gov.au เพื่อป้องกันไม่ให้ชื่อที่จะจดทะเบียนพ้องหรือคล้ายคลึงกับบริษัทที่ได้จดทะเบียนไปแล้ว

ขั้นตอนที่ 2
จองชื่อนิติบุคคล โดยกรอกแบบฟอร์มการจองชื่อ (Form 410 Application For reservation of a name) และเสียค่าธรรมเนียมการจอง 50 ดอลลาร์ออสเตรเลีย ทางเว็บไซต์ www.asic.gov.au หรือสำนักงานให้บริการที่เมืองหลวงของแต่ละรัฐ หรือยื่นทางไปรษณีย์ตามที่อยู่ด้านล่างนี้

Australian Securities and Investments Commission
PO Box 4000 Gippsland Mail Centre VIC 3841

สำนักงาน Australian Securities and Investments Commission จะสงวนชื่อไว้เป็นเวลา 2 เดือน หากต้องการขยายระยะเวลาการจอง ต้องยื่นแบบฟอร์มการจองชื่อ 410 Application for reservation of a name อีกครั้ง และเสียค่าธรรมเนียมการจอง 50 ดอลลาร์ออสเตรเลีย ก่อนวันสิ้นสุดการจองชื่อ

ขั้นตอนที่ 3
การขอขึ้นทะเบียนเป็นบริษัทต่างประเทศ จะเสียค่าธรรมเนียม 495 ออสเตรเลีย สามารถยื่นความจำนงได้ที่ Australian Securities and Investments Commission (ซึ่งให้บริการในเมืองหลวงในแต่ละรัฐ) หรือยื่นทางไปรษณีย์

เอกสารทุกฉบับที่เป็นภาษาต่างประเทศจะต้องแปลโดยหน่วยงานการแปลและล่ามของออสเตรเลีย (The National Accreditation Authority for Translators and Interpreters Ltd -NAATI) โดยเอกสารประกอบการขอยื่นขอขึ้นทะเบียนเป็นบริษัทต่างชาติ มีดังนี้

1. แบบขอขึ้นทะเบียนเป็นบริษัทต่างชาติ (Form 402 Application for registration as a foreign company)
2. สำเนาหนังสือรับรองการจดทะเบียนบริษัทปัจจุบัน และจะต้องได้รับการรับรองจากหน่วยงานที่มีอำนาจในการดำเนินงานเทียบเท่า Australian Securities and Investments Commission (ASIC) และรับรองจาก Notary Public โดยหนังสือดังกล่าวจะต้องลงวันที่ไม่เกิน 3 เดือน จนถึงวันที่ยื่นคำขอ
3. แบบฟอร์มขอแต่งตั้งตัวแทนบริษัท (Form 418 Memorandum of appointment of local agent) ตัวแทนบริษัทจะได้รับมอบอำนาจจากบริษัทในการดำเนินการต่าง ๆ ในนามบริษัท หรือบุคคล ตัวแทนบริษัทที่จะเป็นผู้รับมอบอำนาจจะต้องอาศัยอยู่ในออสเตรเลีย กรณีผู้รับมอบอำนาจมอบอำนาจให้บุคคลที่สามเป็นผู้ดำเนินการแทน ผู้รับมอบอำนาจจะต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์ม 403 (Verification of copy of document authorizing on behalf of a foreign company, execution of a document appointing a local agent)
4. บันทึก ข้อตกลง ขอบเขตและอำนาจของคณะกรรมการทุกคนในใบสมัคร รวมถึงคณะกรรมการท้องถิ่นซึ่งเป็นพลเมืองออสเตรเลีย

ขั้นตอนที่ 4
หลังจากอนุมัติการขึ้นทะเบียนเป็นบริษัทต่างชาติแล้ว สำนักงาน Australian Securities and Investments Commission จะส่งใบอนุญาตจัดตั้งเป็นบริษัท พร้อมชื่อบริษัท และหมายเลข ARBN (Australia Registered Body Number) เพื่อใช้ประกอบการขึ้นทะเบียนธุรกิจ และเผยแพร่ต่อสาธารณชน

ขั้นตอนที่ 5
การจดทะเบียนภาษีสินค้าและบริการ (GST) และภาษีหัก ณ ที่จ่าย กรณีต้องจ้างพนักงาน โดยยื่นขอหมายเลขประจำตัวผู้เสียภาษีหรือ (Tax File Number) ได้ที่สำนักงานจัดเก็บภาษี Australian Taxation Office (ATO) หรือยื่นออนไลน์ได้ที่เว็บไซต์ www.ato.gov.au

การขอใบอนุญาตประกอบกิจการ

ผู้ประกอบการสามารถซื้อหรือทำสัญญาเช่าสถานประกอบการจากเจ้าของโดยตรงหรือ ผ่านบริษัทจัดหา โดยทุกกิจการจะต้องมีใบอนุญาตประกอบกิจการและมีข้อกำหนดแตกต่างกันขึ้นอยู่กับประเภทของกิจการและสถานที่ประกอบการ เนื่องจากแต่ละรัฐในออสเตรเลียมีข้อกำหนดด้านกฎหมายแตกต่างกัน

การจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์

ออสเตรเลียมีตลาดหลักทรัพย์ที่ทันสมัยและมีขนาดใหญ่อันดับ 12 ของโลก (ข้อมูลล่าสุดในปี 2561) และเปิดกว้างให้บริษัทในออสเตรเลีย และบริษัทต่างชาติจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ ผู้ประกอบการต้องการจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ Australian Securities Exchange (ASX) โดยสามารถศึกษาวิธีการจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ได้ที่เว็บไซต์ www.asx.com.au

2. รูปแบบการจัดตั้งบริษัท

ผู้ประกอบการควรพิจารณาเลือกรูปแบบธุรกิจที่เหมาะสม โดยมี 5 ประเภท ได้แก่

1. กิจการที่มีเจ้าของคนเดียว (Sole trader) เป็นกิจการที่ตั้งขึ้นและดำเนินการโดยบุคคล เพียงคนเดียว โดยเจ้าของธุรกิจเป็นผู้ลงทุน รับความเสี่ยง และรับผลประโยชน์แต่เพียงผู้เดียว
2. ห้างหุ้นส่วน (Partnership) เป็นกิจการที่ตั้งขึ้นร่วมกันตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป โดยบุคคลหรือบริษัทรับสิทธิคุ้มครองโดยสัญญาหุ้นส่วน (Partnership Agreement)
3. กิจการร่วมค้า (Joint Venture) เป็นกิจการที่บุคคลหรือนิติบุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป ทำธุรกิจร่วมกันเพื่อจุดประสงค์เฉพาะ ซึ่งโดยปกติจะเป็นโครงการเดียวไม่ใช่เป็นธุรกิจต่อเนื่อง
4. บริษัท (Company) แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่
   • บริษัทส่วนบุคคล (Proprietary Company) ซึ่งมีจำนวนผู้ถือหุ้นที่ไม่ได้เป็นพนักงานไม่เกิน 50 ราย แบ่งตามขนาดได้ 2 ประเภท คือ บริษัทส่วนบุคคลขนาดเล็กและบริษัทส่วนบุคคลขนาดใหญ่ โดยบริษัทส่วนบุคคล จะจัดว่าเป็นขนาดเล็กก็ต่อเมื่อมีคุณสมบัติ 2 ใน 3 ข้อ ดังนี้
     • มีมูลค่าทรัพย์สินน้อยกว่า 12.5 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย ณ สิ้นปีงบประมาณ
     • มีจำนวนพนักงานน้อยกว่า 50 คน ณ สิ้นปีงบประมาณ
     • มีรายรับน้อยกว่า 25 ล้านดอลลาร์ออสเตรเลีย ในปีงบประมาณ
   • บริษัทมหาชน (Public Company) แบ่งออกเป็น 4 ประเภท ดังนี้
     • บริษัทมหาชนจำกัดโดยหุ้น
     • บริษัทมหาชนจำกัดโดยการประกัน
     • บริษัทมหาชนไม่จำกัด
     • บริษัทมหาชนไม่มีภาระผูกพัน
5. หลักทรัพย์ (Trust)คือ ธุรกิจที่ดำเนินการบนฐานความไว้วางใจ ร่วมกันตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป แบ่งเป็น 2 ฝ่ายคือ ผู้ดูแลทรัพย์สินหรือ Trustee และผู้รับผลประโยชน์

3. กฎระเบียบเกี่ยวกับการจัดตั้งบริษัท

กฎหมายบริษัทปี ค.ศ. 2001 (Corporation Act 2001) ของออสเตรเลียมีลักษณะพิเศษที่แสดงให้เห็นว่า รัฐบาลออสเตรเลียให้ความสำคัญกับธุรกิจขนาดเล็ก (Small business guide) โดยเน้นกฎระเบียบการกำกับดูแลที่เกี่ยวกับบริษัทส่วนบุคคลที่จำกัดโดยจำนวนหุ้น รวมทั้งให้แนวทางสำหรับธุรกิจขนาดเล็กไว้ นอกจากนี้ กฎหมายบริษัทปี ค.ศ. 2001 มีข้อบัญญัติหลายส่วนที่ให้สิทธิพิเศษกับธุรกิจขนาดเล็ก เช่น ในมาตรา 293 และ 296 กำหนดว่าบริษัทส่วนบุคคลขนาดเล็กไม่จำเป็นต้องระบุเนื้อหาในรายงานการเงินที่สอดคล้องกับมาตรฐานทางบัญชีทั้งหมดก็ได้ เป็นต้น รายละเอียดเพิ่มเติมสามารถดูได้ที่เว็บไซต์ www.asic.gov.au

การเปรียบเทียบการจัดตั้งบริษัทในออสเตรเลียกับในประเทศไทย

1. การจดทะเบียนบริษัทในออสเตรเลียอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกฎหมายบริษัท ค.ศ. 2001 ซึ่งเป็นกฎหมายระดับสหพันธ์ที่ใช้ทั้งประเทศ ส่วนการจดทะเบียนรูปแบบธุรกิจอื่น ๆ เช่น ห้างหุ้นส่วนจะกำกับดูแลโดยกฎหมายของแต่ละมลรัฐ ในขณะที่ประเทศไทยใช้กฎหมายฉบับเดียวกัน
2. บริษัทส่วนบุคคลจำกัดโดยหุ้นของออสเตรเลียกำหนดให้มีผู้ถือหุ้นขั้นต่ำ 1 คน แต่ไม่เกิน 50 คน ในขณะที่บริษัทจำกัดฯ ของไทยกฎหมายกำหนดผู้ถือหุ้นขั้นต่ำไว้ 7 คน
3. กฎหมายบริษัท ค.ศ. 2001 ของออสเตรเลียแบ่งประเภทบริษัทส่วนบุคคลเป็น 2 ประเภท คือ บริษัทส่วนบุคคลขนาดเล็ก และบริษัทส่วนบุคคลขนาดใหญ่ โดยบริษัทส่วนบุคคลขนาดเล็กจะได้รับการยกเว้นการปฏิบัติเงื่อนไขบางประการ
4. ออสเตรเลียได้บัญญัติแนวทางสำหรับธุรกิจขนาดเล็ก (Small business guide) ไว้ใน กฎหมายบริษัท ค.ศ. 2001 เพื่อเป็นคู่มือของธุรกิจขนาดเล็กตั้งแต่การจดทะเบียนและรูปแบบการประกอบธุรกิจ แสดงให้เห็นถึงการให้ความสำคัญต่อธุรกิจขนาดเล็กในออสเตรเลีย

การจดทะเบียนกิจการสามารถทำผ่านเว็บไซต์ที่เป็นศูนย์กลางการติดต่อของธุรกิจกับรัฐ (Business entry point) โดยสามารถจดทะเบียนตั้งบริษัทและจดทะเบียนเลิกกิจการผ่านเว็บไซต์จากทั่วประเทศ